Waterpijp schoonmaken: hoe vaak en hoe grondig

Waterpijp schoonmaken is het onderdeel van de hobby waar niemand over praat en waar bijna iedereen zijn smaak op verliest. Een sessie die vorige maand nog fris was, wordt dof, en de reflex is dan om een andere shisha smaak te kopen. Meestal ligt het niet aan de smaak.

Hieronder staat wat er bij een waterpijp schoonmaken echt moet gebeuren en wat overdreven is, uitgesplitst naar wat je na elke sessie doet en wat een keer per week kan. Met de borstels erbij die je ervoor nodig hebt, en met de onderdelen die je juist droog moet houden.

Waarom een vieze waterpijp minder smaak geeft

Bij het roken komt er meer uit de tabak dan rook. Glycerine, suikers en smaakstoffen slaan neer op elk oppervlak waar de rook langskomt: de binnenkant van de tabakskop, het kanaal in het plateau, de hele rookkolom en de wand van de vaas.

Vers is die laag onzichtbaar. Na een stuk of tien sessies is hij bruin, kleverig en ruikt hij naar alles wat je er ooit in hebt gerookt tegelijk. Vanaf dat moment rook je door je eigen geschiedenis heen. De verse smaak komt er nog wel doorheen, maar met een randje eraan dat er niet hoort.

Wat aanslag is en waar hij zich ophoopt

Wie wel eens een Duitse verpakking heeft gezien, kent het woord schmand: de vaste, plakkerige laag die zich in de kolom vastzet. Hij hoopt zich niet gelijkmatig op. De ergste plekken zijn de binnenkant van de rookkolom net onder het plateau, waar de rook nog warm is, en het onderste stuk van de kolom dat in het water hangt.

Dat is precies waarom water verversen alleen niet genoeg is. Het water in de vaas ziet er na een sessie vies uit en dat is ook zo, maar het spoelt weg. De laag in de kolom blijft zitten en groeit. Als je een waterpijp schoonmaken beperkt tot het weggooien van het water, ruim je het zichtbare op en laat je het echte probleem staan.

Na elke sessie: het kwartier dat het meeste oplevert

De belangrijkste beurt is de kleinste. Wie zijn waterpijp schoonmaken beperkt tot vijf tot tien minuten direct na afloop, doet het op het beste moment: alles is nog warm en nat en de aanslag is nog niet uitgehard.

Giet het water weg, spoel de vaas twee keer om met koud of lauw water en zet hem ondersteboven om uit te lekken. Haal de tabakskop eraf, gooi de resten weg en spoel hem om zolang hij lauw is. Wacht je tot morgen, dan zit de gekarameliseerde suiker vast en heb je een borstel nodig voor iets wat nu met je duim weggaat.

Spoel daarna de kolom door met warm water uit de kraan en laat de onderdelen los van elkaar drogen. Dat laatste wordt het vaakst overgeslagen en het kost het minste moeite. Een waterpijp die in elkaar en nat wordt weggezet, ruikt de volgende dag muf, en die geur krijg je er alleen met een grondige beurt weer uit.

Een keer per week: kolom, vaas en plateau

Om de tien sessies, of gewoon een keer per week als je vaak rookt, gaat de waterpijp uit elkaar en komt de borstel erbij. Dit is het waterpijp schoonmaken waar mensen aan denken als ze het woord horen. Reken op een half uur, inclusief drogen.

Haal alles los: vaas, kolom, plateau, tabakskop, slang en mondstuk. Vul de vaas half met warm water en werk met een brede vaasborstel de hele binnenwand af, ook de bolling onderin waar de meeste mensen niet bij komen. Gebruik een lange, dunne borstel voor de rookkolom en duw hem er meerdere keren helemaal doorheen, niet half. De aanslag zit juist op het stuk dat je niet ziet.

Waarom afwasmiddel de smaak verpest

Hier zit de fout die het vaakst gemaakt wordt. Afwasmiddel is gemaakt om een dun laagje achter te laten dat vet afstoot, en dat laagje spoelt niet weg uit een nauwe kolom of uit de bolling van een vaas. De sessie erna proef je het terug als een zeperige bijsmaak die niet weggaat.

Bij een waterpijp schoonmaken werkt mechanisch beter dan chemisch. Warm water en een borstel met genoeg weerstand halen de laag eraf. Blijft er iets zitten, gebruik dan een reinigingsmiddel dat voor waterpijpen gemaakt is en spoel daarna twee keer na met schoon water.

Warm water wel, kokend water niet

Warm water lost de suikerlaag zachter op dan koud. Kokend water is een ander verhaal. Een glazen vaas die net koud water heeft gehad en dan een straal kokend water krijgt, kan scheuren door de temperatuursprong. Bij een kolom met gelijmde of geperste delen kan hete verf of coating loslaten.

Kraanwater op de warme stand is warm genoeg. Wie sneller wil, laat de onderdelen een half uur in warm water met wat reinigingspoeder staan en borstelt daarna. Dat werkt beter dan harder boenen.

Waar je welke borstel voor nodig hebt

Er zijn er drie en ze doen echt verschillende dingen. Een setje dekt ze in een keer, en los kosten ze bij ons tussen de 5,99 en 20,99 euro.

De brede, uitwaaierende borstel is voor de vaas. Hij moet breder zijn dan de hals, want anders kom je niet bij de wand. De lange dunne borstel met een gedraaide staaldraad is voor de rookkolom, en die moet langer zijn dan de kolom zelf. Voor een model boven de zestig centimeter heb je een XL-versie nodig, anders haal je het onderste stuk nooit.

De derde is een middelmaat flessenborstel voor de tabakskop, het plateau en het kanaal in de kolomvoet. Kijk in ons aanbod schoonmaakartikelen naar de sets van drie: dat is meestal goedkoper dan drie losse borstels en je hebt in een keer alle maten.

Een borstel met een houten handvat en een staaldraadkern gaat jaren mee, mits je hem na gebruik omspoelt en laat drogen. Een natte borstel in een la is na een maand zelf het vieste onderdeel van de set.

De onderdelen die je juist niet nat mag maken

Niet alles mag onder de kraan, en hier gaan bij het waterpijp schoonmaken de dure onderdelen kapot.

Een leren of met stof gewikkelde slang mag nooit doorgespoeld worden. Binnenin zit vaak een metalen spiraal die roest, en het leer of de wikkeling droogt niet meer door. Die slangen houd je droog en die vervang je als ze gaan ruiken. Siliconen slangen mogen wel, die zijn er juist voor gemaakt. Wat welke slang wel en niet verdraagt staat uitgebreider in ons artikel over waterpijpslangen.

Onbehandeld aluminium en de vaatwasser gaan ook niet samen. Het wordt dof, krijgt witte vlekken en dat komt niet terug. Kleikoppen nemen vocht en smaak op: die spoel je om met water zonder middel en laat je volledig drogen, anders krijg je schimmelgeur. En zet niets met een houten handvat langdurig in het water.

Reinigingsmiddel of gewoon water

Voor het wekelijkse rondje is warm water met een borstel genoeg. Een middel heeft zin als het al langer geleden is, of als je een model hebt waar je met een borstel niet overal bij komt.

Er zijn twee soorten. Een reinigingspoeder los je op in de vaas of in een emmer, je laat het een half uur staan en borstelt daarna. Een pot van 150 gram kost bij ons 9,99 euro en gaat lang mee, want je gebruikt een lepel per keer. Een spray gebruik je gerichter, op het plateau en de kolomvoet, en je spoelt na. Beide staan in de schoonmaakartikelen.

Huismiddelen werken ook, maar niet allemaal. Soda of citroenzuur in warm water doet zijn werk op suikeraanslag. Rijst of zout als schuurmiddel in de vaas is een klassieker die je beter kunt laten: het krast glas dat je daarna nooit meer helemaal schoon krijgt, en het schuurt niets weg wat een borstel niet ook haalt.

Hoe vaak moet je een waterpijp schoonmaken

Er is geen vast schema dat voor iedereen klopt, want hoe vaak je een waterpijp schoonmaken moet hangt af van hoe vaak je rookt en met wat. Een paar richtlijnen die in de praktijk kloppen.

Rook je een of twee keer per week, dan is spoelen na elke sessie plus een grondige beurt per maand genoeg. Rook je een paar keer per week, dan wil je die grondige beurt om de tien sessies. Rook je met veel mensen of met sterk gekruide tabak, dan merk je het eerder en ga je naar een keer per week.

Het echte signaal is de smaak. Wordt de eerste trek van een verse vulling al dof, of ruikt de vaas nog naar de vorige smaak nadat je hem hebt gespoeld, dan is de kolom aan de beurt. Voor de gasten helpt een doosje wegwerpmondstukken trouwens meer dan een extra schoonmaakronde: die kosten een paar euro en halen de belangrijkste hygiënevraag van tafel.

Schoonmaakartikelen voor je waterpijp bij ShishaSmaak

Bij ShishaSmaak vind je alles voor het waterpijp schoonmaken op een plek: schoonmaakartikelen met vaasborstels, rookkolomborstels, borstelsets van drie en reinigingspoeder en spray, van 5,99 tot 20,99 euro. Daarnaast staan de hygiënische mondstukken online in de maten M, L en XL, per tien of per honderd stuks.

Moet er meer vervangen worden dan schoongemaakt, kijk dan bij de wasbare slangen en de waterpijp accessoires. Voor 18:00 uur besteld is de volgende dag in huis binnen Nederland, met gratis verzending vanaf 89,99 euro.